Jak wyciszyć dzwony kościelne? Praktyczny poradnik dla parafii i zarządców obiektów

Kiedy dzwon jest „za głośny”? Normy prawne w Polsce

Z punktu widzenia polskiego prawa ochrony środowiska, dzwony i dzwonnice kościelne są traktowane jako urządzenia techniczne (instalacje) mogące emitować hałas do otoczenia. Hałas ten jest klasyfikowany przez akustyków jako hałas impulsowy.

Zgodnie z polskimi normami, dopuszczalny poziom hałasu w porze dziennej (w godzinach od 6.00 do 22.00) na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wynosi zazwyczaj 50 dB, a dla zabudowy wielorodzinnej 55 dB.

Tymczasem pomiary Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ) na wieżach ze starym oprzyrządowaniem wykazują w sąsiednich budynkach wartości rzędu od 58 dB do nawet ponad 63 dB. W takich sytuacjach urzędy (np. Starostwo Powiatowe) wydają decyzję zobowiązującą parafię do ograniczenia emisji hałasu w określonym terminie. Zignorowanie takiego nakazu grozi wysokimi grzywnami.

Na szczęście współczesna inżynieria sakralna pozwala na skuteczne i bezinwazyjne wyciszenie dzwonnicy, które uspokoi nastroje społeczne, a przy tym spełni wymogi prawne, nie odbierając świątyni jej tradycyjnego „głosu”.

Metoda 1: Automatyczne żaluzje wieżowe (żaluzje akustyczne)

Otwory okienne w komorze dzwonowej (tzw. prześwity) to główna droga, którą dźwięk rozchodzi się po okolicy. Pozostawienie ich całkowicie otwartych sprawia, że fala akustyczna rozchodzi się bez żadnych przeszkód bezpośrednio w okna sąsiednich budynków.

Najpopularniejszym i niezwykle skutecznym rozwiązaniem są żaluzje wieżowe (piórowe) o właściwościach akustycznych:

• Jak to działa? W otworach okiennych montuje się specjalnie wyprofilowane lamele dębowe lub metalowe. Kąt ich nachylenia jest tak dobrany, aby kierować falę dźwiękową ku górze (w niebo), a nie poziomo w stronę okolicznych domów.
• Wersja automatyczna (sterowana komputerowo) – to przełom w kontroli hałasu. Nasza pracownia wykonuje dedykowane napędy żaluzji, które integrujemy z centralnym sterownikiem dzwonów. Podczas porannego bicia (np. o 6.00 rano) żaluzje mogą automatycznie pozostać całkowicie zamknięte lub przymknięte, redukując poziom hałasu nawet o kilkanaście decybeli (od 10 dB do 15 dB), co ludzkie ucho odbiera jako dwukrotne wyciszenie dźwięku. Z kolei podczas głównych mszy niedzielnych żaluzje otwierają się, pozwalając dzwonom brzmieć w pełni chwały.
• Ponadto zamknięte żaluzje chronią wnętrze wieży, napędy oraz zabytkową konstrukcję dzwonnicy przed deszczem, śniegiem, mrozem i ptakami, wydłużając żywotność wszystkich urządzeń.

Metoda 2: Zmiana napędu na bezdotykowy napęd liniowy

Sposób, w jaki dzwon jest wprawiany w ruch, ma ogromny wpływ na natężenie i agresywność emitowanego dźwięku. Tradycyjne napędy starego typu (łańcuchowe lub z silnikami asynchronicznymi) działają zero-jedynkowo: szarpią dzwonem, powodując, że wychyla się on pod bardzo dużym kątem. Im większy kąt wychylenia dzwonu, tym silniejsze uderzenie serca w kielich i głośniejszy, bardziej piskliwy pisk o wysokiej częstotliwości.

Rozwiązaniem tego problemu jest montaż bezdotykowego napędu liniowego (elektromagnetycznego).

• Płynna regulacja kąta wychylenia – silnik liniowy sterowany komputerem pozwala nam z zegarmistrzowską dokładnością ustawić maksymalny kąt wychylenia dzwonu. Zmniejszając kąt zaledwie o kilka stopni, możemy obniżyć poziom hałasu u źródła o kilka decybeli, nie zniekształcając pięknej barwy spiżu.
• Funkcja soft-start/soft-stop – dzwon rusza i hamuje niezwykle płynnie. Eliminujemy efekt gwałtownego, „agresywnego” bicia na początku i na końcu cyklu dzwonienia, co najbardziej drażni ludzki słuch.
• Brak hałasu mechanicznego – tradycyjne silniki z łańcuchami i przekładniami same w sobie generują spory hałas i metaliczny zgrzyt na wieży. Napęd liniowy działa na zasadzie poduszki magnetycznej – jest całkowicie bezszelestny, dzięki czemu z wieży niesie się wyłącznie czyste brzmienie instrumentu.

Metoda 3: Kute serce dzwonu z miękkiej stali i kalibracja uderzenia

Sercem dzwonu nazywamy element, który bezpośrednio uderza w jego wewnętrzną ścianę (kielich). Jeśli serce jest zbyt twarde (np. wykonane z twardego żeliwa lub twardej stali stopowej) bądź ma nieprawidłową wagę, uderzenie będzie bardzo ostre, generując wysokie, drażniące tony (alikwoty) oraz nieprzyjemny, metaliczny zgiełk.

• Zastosowanie miękkiej stali węglowej – w naszej pracowni ludwisarskiej kujemy serca wyłącznie tradycyjnymi metodami z bardzo miękkiej stali niskowęglowej. Zapewnia to miękkie, głębokie i dostojne uderzenie. Dźwięk staje się bardziej stonowany i „ciepły” dla ucha, co znacznie zmniejsza subiektywne poczucie uciążliwości hałasu u sąsiadów.
• Precyzyjne wyważenie punktu uderzenia – czasami problemem nie jest sam dzwon, a złe wyważenie jego zawieszenia. Korekta punktu uderzenia serca (tzw. nakładki) pozwala na uzyskanie optymalnej dynamiki dźwięku przy mniejszej sile uderzenia.

Zgoda sąsiedzka i spokój prawny są możliwe

Rozwiązanie problemu głośnych dzwonów nie musi oznaczać ich całkowitego wyłączenia i rezygnacji z tradycji. Najgorszym wyjściem jest ignorowanie skarg sąsiadów, co zazwyczaj prowadzi do eskalacji konfliktu i bolesnych konsekwencji prawnych.

Dzięki nowoczesnym technologiom z zakresu automatyki sakralnej i fizyki akustycznej, jesteśmy w stanie precyzyjnie dostosować parametry bicia dzwonów do lokalnych uwarunkowań urbanistycznych. Połączenie automatycznych żaluzji sterowanych czasem liturgicznym oraz bezdotykowego napędu liniowego to inwestycja, która gwarantuje święty spokój parafii na pokolenia – zarówno w wymiarze prawnym, jak i sąsiedzkim.

Twój kościół ma problem z głośnością dzwonów?

Nie czekaj na kontrolę WIOŚ i oficjalne skargi. Oferujemy bezpłatną wizytę na wieży, analizę techniczną komory dzwonowej oraz przygotowanie dedykowanego projektu wyciszenia dzwonnicy.

Skontaktuj się z nami i zamów bezpłatną ekspertyzę akustyczną dzwonów.